„Końce światów” w bialskiej bibliotece

Zrozumieć Europę z perspektywy jej obrzeży

Wokół czego toczyła się dyskusja bialskich miłośników literatury? Książka Ziemowita Szczerka wymyka się prostym klasyfikacjom. O wielowymiarowości tego reportażu opowiadał podczas spotkania moderator DKK, Maciej Szupiluk. Zwrócił on uwagę, że publikacja ta jest opowieścią o Europie widzianej z jej obrzeży, ukazaną przez pryzmat wyobrażeń, ambicji, niespełnionych planów modernizacyjnych oraz przemian realizowanych jedynie połowicznie. Moderator zauważył również, że autor skutecznie komplikuje nasze proste myślenie o postępie, brutalnie weryfikując naiwne przekonania o idealnej i bezproblemowej przyszłości.

Wielu Europejczyków – szczególnie tych z zachodniej części kontynentu – traktuje swoją przynależność do rozwiniętej, demokratycznej wspólnoty jak coś oczywistego, co po prostu jest nam dane. Tymczasem tuż za umownymi granicami zachodniego świata wciąż znajdują się narody, które usilnie próbują zrzucić z siebie postsowiecki balast, marząc o własnym europejskim śnie o dobrobycie.

Podróż, której nie da się odbyć wirtualnie

Ziemowit Szczerek, laureat nagrody Paszport Polityki, od ponad dwóch dekad eksploruje tereny, które rzadko trafiają na okładki turystycznych magazynów. W „Końcach światów” zabiera czytelnika w wymagającą podróż przez Gruzję, Bałkany, Osetię czy Czeczenię. To właśnie w tych miejscach wielka polityka, skomplikowana historia i trudna codzienność tworzą iście wybuchową mieszankę.

Autor bada źródła niezwykłej siły przyciągania europejskiego projektu – tego samego, którego Polska stała się pełnoprawną częścią na początku maja 2004 roku. Jednak, jak zaznaczono podczas bialskiego DKK, reportaż Szczerka to coś więcej niż alternatywna turystyka. To błyskawiczny i dogłębny kurs politologii oraz historii, który każe nam pochylić się nad problemami demograficznymi, wyzwaniami migracyjnymi czy kwestią bezpieczeństwa samej Unii Europejskiej. To wiedza i doświadczenie, których nie da się łatwo odnaleźć w sieci za pomocą kilku kliknięć na ekranie smartfona.

Pytania, na które musimy odpowiedzieć sami

„Końce światów” nie oferują czytelnikom gotowych recept. Szczerek nie podaje na tacy rozwiązania, jak bezpiecznie włączyć do wspólnoty wszystkich marzących o zachodnim standardzie życia, ani co zrobić z tymi, którzy są już wyraźnie zmęczeni ciągłą transformacją i niepewnością jutra. Pokazuje nam świat obcy, choć leżący tak blisko nas; świat targany siłami, których kierunku nie potrafimy do końca przewidzieć.

Jak podsumowują organizatorzy spotkania, pytania postawione przez autora pozostają otwarte, a odpowiedzi na nie zdefiniują przyszły kształt naszego kontynentu – naszego wspólnego domu. To książka, która potężnie poszerza wyobraźnię i do której zdecydowanie warto sięgnąć.